1384/07/25
کمکهای اولیه – شوک
تعریف : ناتوانی دستگاه گردش خون در رساندن خون كافی به تمام اعضای بدن را شوك گویند . در این حالت چون خون كافی به اعضای بدن نمی رسد بدن شروع به مقابله باوضع موجود (كاهش خون رسانی ) می كند . دفاع بدن دراین حالت بصورتی است كه باید حداكثرخون به اعضای حیاتی مثل مغز و قلب رسیده و در مقابل به اعضا كم اهمیت تر مثل پوست , روده و عضلات خون كمتری برسد زیرا سلامت قلب و مغز ضروری تر است ؛ و در حقیقت شوك دفاع بدن در برابر این كاهش خون رسانی است .شوك به سه دلیل می تواند بروز یا پیشرفت كند :
1) كاهش قدرت قلب 2) كشادشدن رگها 3) كاهش حجم خون
انواع شوكها
انواع شوك را بر اساس علت آن تقسیم بندی می كنند كه عبارتند از :
1- شوكهای فلبی مثل موارد سكته قلبی
2- شوكهای ناشی از كاهش خون مثل موارد خونریزی شدید یا سوختگی شدید
3- شوكهای عصبی مثل قطع نخاع
4- شوكهای روانی مثل شنیدن خبرهای بد
5- شوكهای حساسیتی , مثل تزریق داروئیكه فرد به آن حساسیت دارد
6- شوكهای عفونی و غیره
علا ئم :
شوك و علائم آن به تدریج به تدریج پیشرفت میكنند . علائم آن را به سه مرحله تقسیم میكنند كه عبارتند از :
مرحله اول : افزایش تعداد نبض و تنفس , اضطراب و ترس .
مرحله دوم : رنگ پریدگی , نبض سریع و ضعیف , تنفس مشكل , ضعف و تشنگی و گاهی تهوع .
مرحله سوم : كاهش سطح هوشیاری , كاهش فشار خون , نبض و تنفس ضعیف .
مصدوم اغلب قدرت سر پا ایستادن نداشته و روی زمین می افتد . مردمكهای چشمهایش گشاد شده و چشمهایش حالت خماری دارد .
كمكهای اولیه :
بهترین درمان شوك پیشگیری از آن است . بنا براین اگر برای كسی حادثه ای اتفاق افتاده (مثلاً تصادف كرده ) كه احتمال می دهید دچار شوك شود ولی هنمز علائم شوك را نشان نمی دهد ، با این اقدامات عبارتند از :
1- كنترل راههای هوایی مصدوم و جلوگیری و آسپیره كردن مواد استفراغی .
2- دادن اكسیژن
3- كنترل خون ریزی
4- آتل بندی محل شكستگی
5- مریض را به پشت دراز كرده و پاهایش را حدود 20-30 سانتی متر بلند كنید.نكته مهم اینكه اگر با این كار تنفس مصدوم مشكل شد فوراً پاهایش را پایین آورده و یا اگر احتمال شكستگی پا یا ستون فقرات می رود پا ها را بلند نكنید.
6- جلو گیری از دفع حرارت بدن مصدوم به به وسیله پیچیدن وی درون پتو یا كحاف یا چیز مشابه آن ، توجه داشته باشید كه با حرارت خارجی (بخاری ) مصدوم را گرم كنید.
7- در صورتیكه كصدوم بیهوش یا استفراغ ندارد به او مایعات بدهید.
8- كنترل علائم حیاتی را هر5 دقیقه یكبار به عمل آورید.
وضعیت اغماء - بهبودی
مصدوم كه زخمهای وسیع در پائین صورت یا فك دارد، یا آنها كه بیهوش هستند به پهلو خوابیده و سر وی را به پائین خم كنید تا مایعات استفراغ شده و خونیكه از صورت خارج می شوند باعث انسداد مجازی تنفس و خفگی نشود . در اینگونه مصدومین باید توجه این وضعیت را وضعیت بهبودی می گویند